Page content

Stervensbegeleiding

Brandend kaarsjeVoor veel mensen is het een enge gedachte dat het leven ooit ophoudt. Het idee alleen al zorgt er voor dat zij er zeker niet over willen praten. Op het onderwerp dood en doodgaan ligt zeker nog steeds een taboe, al moet ik toegeven dat er al meer over gesproken wordt dan voorheen. Stervensbegeleiding kan heel veel hulp bieden in een situatie dat er wel behoefte is om over de dood te praten, maar waarbij nog niet alle partijen hier al over kunnen praten. Iemand heeft bijvoorbeeld te horen gekregen dat hij of zij ongeneeslijk ziek is en dat de levensverwachting nu opeens een tijdsindicatie heeft. Dat is een rare gedachte, maar ook hét moment om orde op zaken te stellen. In mijn begeleidingstraject werk ik met een werkboek dat hierbij als handleiding kan fungeren.

In het proces van het sterven zijn er een aantal fasen die doorlopen worden. De eerste fase is die van ontkenning en isolering. Nagenoeg iedereen heeft als eerste reactie op slecht nieuws “dat kan niet waar zijn, er moet een fout zijn gemaakt”. Deze ontkenning heeft te maken met ongeloof en angst. Ook in de latere fasen kan het gevoel van ontkenning steeds weer terugkeren. Het is goed dat iemand in deze fase deze gevoelens doormaakt, maar daarna ook de stap kan maken om zich los te maken en verder te leven. Of iemand ook wil praten over deze gevoelens kan niemand anders bepalen; een dergelijk gesprek vindt pas plaats als hij of zij daar zelf aan toe is.

De tweede fase is die van woede. Na de eerste reactie van ongeloof volgt een nieuwe reactie nadat de waarheid tot iemand doordringt; die van ergernis, woede, afgunst en wrok. Maar weinig mensen zijn in staat tot aan hun sterven de schijn op te houden dat ze zich gezond en goed voelen. Voor mensen in de directe omgeving is dit een heel moeilijke fase om mee om te gaan. Zowel voor verplegend personeel als voor familieleden. In dit geval is het belangrijk om je te verplaatsen in de gevoelens van deze persoon. Wat veroorzaakt dit gevoel van woede? Het is moeilijk, maar houd vol om begrip en respect te tonen en geef voldoende aandacht en tijd. Dit zal op den duur er voor zorgen dat de houding van de stervende zal veranderen en milder wordt.

De derde fase is minder bekend, maar kan zeker steun bieden, al is het maar voor een korte periode. In deze derde fase wordt een poging gedaan om tot een soort overeenkomst te komen waardoor de onvermijdelijke gebeurtenissen van de nabije toekomst worden uitgesteld. De eerste wens is altijd om langer te blijven leven. Daarna volgt de wens om enkele dagen te kunnen leven zonder pijn of fysiek ongemak. Dit alles noemen we marchanderen; een poging om uitstel te krijgen door goed gedrag. Dit kan bijvoorbeeld zijn dat iemand de heel sterke wens heeft om nog het huwelijk van een kind mee te maken, de geboorte van een kleinkind of een andere belangrijke gebeurtenis. Het is heel belangrijk dat de omgeving van de stervende voldoende aandacht besteed aan deze wensen. Het kan namelijk zijn dat er schuldgevoelens aan ten grondslag liggen die op die manier naar boven komen en kunnen worden verwerkt.

De vierde fase is die van depressie. De ongeneeslijke ziekte kan niet meer ontkend worden. Iemand moet steeds vaker behandeld worden of moet opgenomen worden in het ziekenhuis. De stervende wordt steeds zwakker en magerder. Er zal een gevoel van verlies optreden en verslagenheid. Als het gaat om iemand die nog jonge kinderen heeft, die regelmatiger door iemand moeten worden opgevangen, kan het zijn dat schuldgevoelens nog groter worden. Daarnaast is het voor de stervende heel moeilijk om zich voor te bereiden op het definitieve afscheid van de wereld. Het bewust nadenken over welke gebeurtenissen niet meer meegemaakt zullen worden.

Tenslotte is er de vijfde fase, de aanvaarding. Indien iemand de tijd heeft gehad om alle fasen te doorlopen, liefst met hulp bij de verwerking er van, zal hij of zij in deze fase niet meer gedeprimeerd zijn of verontwaardigd. Er komt een zekere mate van rust. Er zal meer behoefte zijn aan het toegeven aan de vermoeidheid door meer te slapen. In de depressieve periode is die behoefte er ook al, maar toch anders. Aanvaarding wil niet zeggen dat iemand dan opeens gelukkig is met de situatie, maar meer een soort overgave dat de strijd gestreden is zonder heftige gevoelens. In deze fase heeft de familie meestal meer behoefte aan hulp, begrip en steun dan de stervende zelf. De stervende zelf wil vaak meer alleen gelaten worden en heeft geen interesse meer voor problemen of nieuws. Bezoek is vaak ook niet meer gewenst en het is belangrijk dat mensen zich daar bewust van zijn en het niet als een persoonlijke afwijzing zien. De stervende kan het meestal meer waarderen als je naast hem of haar gaat zitten zonder iets te zeggen; gewoon aanwezig zijn. Niet iedereen kan dit en dat is ook helemaal niets om je voor te schamen. Mocht de stervende nog wel met bepaalde wensen komen of vragen, dan is het belangrijk hier aandacht aan te besteden, ook als het niet meer mogelijk is om het gewenste ten uitvoer te brengen. Ook dat kan net de nodige rust geven.

Niet voor iedereen geldt dat alle fasen op dezelfde manier doorlopen worden, maar meestal wel. De aanvaarding bijvoorbeeld bereikt niet iedereen, omdat sommigen echt tot de laatste snik blijven vechten voor iets. Familie en verplegend personeel zien dit vaak als sterk en vasthoudend en misschien zullen zij zelfs wel aanmoedigen om door te vechten. Dat opgeven bijna wordt gezien als laf. Maar het is niet aan een ander om te bepalen wat het moment is om te stoppen met vechten of te kiezen voor de aanvaarding.

Stervensbegeleiding WerkboekZelf vind ik het heel bijzonder als ik door een familie word ingeschakeld om ze te begeleiden in het proces van het voorbereiden op het sterven. Veelal werk ik hiervoor met het werkboekje Zeven Wensen, omdat hier diverse zaken bij aan bod komen die ondersteunen bij het doorlopen van de verschillende fasen, zonder dat er echt de nadruk op ligt. Uiteraard geheel zonder dwang en naar wens van de stervende en de mensen daar omheen. Het is de bedoeling dat iedereen hierbij betrokken wordt, zodat er voor iedereen een vorm van rust is op het moment van overlijden. Vind je het interessant om hier meer over te weten, of wil je dit boekje bij mij bestellen voor € 10,00? Stuur me dan een berichtje via ons contactformulier.

Comment Section

0 reacties op “Stervensbegeleiding

Plaats een reactie


*